پر کردن دندان یکی از رایجترین درمانهای دندانپزشکی است که انتخاب نوع ماده ترمیمی در آن، تاثیر مستقیمی بر دوام، زیبایی و سلامت دندان دارد. پرکردگی آمالگام و پرکردگی کامپوزیت دو روش اصلی که سالهاست مورد استفاده قرار میگیرند.
هرکدام از این مواد ویژگیها، مزایا و محدودیتهای خاص خود را دارند و انتخاب نادرست میتواند در آینده باعث آسیب به ساختار دندان یا نیاز به درمانهای پیچیدهتر مانند عصب کشی دندان شود. در این مقاله با نگاه تخصصی و بر اساس تجربه بالینی، از جمله رویکرد درمانی دکتر ساره نادعلی زاده، تفاوت پرکردگی آمالگام و کامپوزیت دندان را بررسی میکنیم تا انتخاب آگاهانهتری داشته باشید.
آمالگام دندان چیست و چه کاربردی دارد؟
در بررسی تفاوت پرکردگی آمالگام و کامپوزیت دندان باید بگوییم که آمالگام دندان یکی از قدیمیترین مواد مورد استفاده برای پر کردن دندان است که از ترکیب فلزاتی مانند نقره، قلع، مس و جیوه ساخته میشود. این ماده به دلیل مقاومت مکانیکی بالا، سالها به عنوان انتخاب اصلی برای پر کردن دندانهای عقبی استفاده میشد.
آمالگام تحمل فشار جویدن را دارد و در محیط مرطوب دهان عملکرد پایداری از خود نشان میدهد. با این حال، رنگ نقرهای یا تیره آمالگام باعث میشود از نظر زیبایی چندان مطلوب نباشد.
همچنین برای قرار دادن آمالگام، معمولا نیاز به تراش بیشتر بافت سالم دندان وجود دارد که این موضوع میتواند در دراز مدت ریسک ترک خوردگی یا تضعیف دندان را افزایش دهد. به همین دلیل امروزه استفاده از آن محدودتر و هدفمندتر شده است.
کامپوزیت دندان چیست و چرا محبوب شده است؟
کامپوزیت دندان یک ماده همرنگ دندان است که از رزین و ذرات تقویت کننده ساخته میشود. مهمترین مزیت کامپوزیت، ظاهر طبیعی آن است که باعث میشود بعد از پر کردن، تفاوتی بین دندان ترمیم شده و دندانهای سالم دیده نشود.
این ویژگی کامپوزیت را به انتخاب اول برای دندانهای جلویی و نواحی قابل مشاهده تبدیل کرده است. از نظر ساختاری، کامپوزیت به سطح دندان باند میشود و به همین دلیل نیاز به تراش کمتری نسبت به آمالگام دارد.
این موضوع کمک میکند ساختار طبیعی دندان بیشتر حفظ شود. البته باید توجه داشت که کامپوزیت نسبت به آمالگام حساستر به تکنیک اجرا، رطوبت دهان و عادات جویدن بیمار است و اگر اصولی انجام نشود، ممکن است طول عمر کمتری داشته باشد.
تفاوت آمالگام و کامپوزیت از نظر دوام و ماندگاری
از نظر دوام آمالگام معمولا طول عمر بیشتری دارد و در شرایط ایدهآل حتی بیش از ۱۰ سال هم میتواند باقی بماند. این ویژگی آن را برای دندانهای آسیاب بزرگ که فشار جویدن بالایی دارند، مناسب میکند.
در مقابل، کامپوزیتها معمولا عمر کوتاهتری دارند و بسته به کیفیت مواد و مهارت دندانپزشک، بین ۵ تا ۸ سال دوام میآورند.
البته پیشرفتهای اخیر در کامپوزیتهای نسل جدید باعث شده اختلاف ماندگاری کمتر شود. در صورتی که پوسیدگی بهموقع درمان شود و نیاز به عصب کشی دندان نباشد، کامپوزیت میتواند عملکرد بسیار موفقی داشته باشد.
کدام نوع پرکردگی برای کدام دندان مناسبتر است؟
انتخاب بین آمالگام و کامپوزیت باید بر اساس موقعیت دندان، میزان پوسیدگی و فشار وارد شده به آن انجام شود. برای دندانهای جلویی و نواحی قابل دید، کامپوزیت به دلیل زیبایی و تطابق رنگی، انتخاب منطقیتری است. در دندانهای عقب که فشار جویدن زیاد است، در صورتی که پوسیدگی گسترده باشد، آمالگام هنوز هم میتواند گزینه قابل اعتمادی باشد.
دکتر ساره نادعلی زاده در برنامههای درمانی خود تاکید دارد که تصمیم نهایی باید بعد از بررسی دقیق وضعیت دندان، عمق پوسیدگی و حتی عادات غذایی و دندانی بیمار گرفته شود، نه صرفا بر اساس ترجیح ظاهری بلکه ماندگاری و دوام هم در این انتخاب لحاظ میشود.
تاثیر نوع پرکردگی بر سلامت بلندمدت دندان
یکی از نکات مهمی که اغلب نادیده گرفته میشود، ارتباط نوع پرکردگی با سلامت بلند مدت دندان است. پرکردگی نامناسب یا انتخاب اشتباه ماده میتواند باعث نفوذ مجدد پوسیدگی، ترک خوردن دندان یا التهاب پالپ شود.
در چنین شرایطی، درمانهایی مانند عصب کشی دندان اجتنابناپذیر خواهند بود. کامپوزیت به دلیل اتصال مستقیم به دندان، در صورت اجرای صحیح، احتمال نشت کمتری دارد.
آمالگام اگرچه مقاوم است، اما به دلیل انبساط و انقباض حرارتی، ممکن است در طول زمان باعث ایجاد ترکهای ریز در دندان شود.
جمع بندی تفاوت پرکردگی آمالگام و کامپوزیت دندان
برای سوال تفاوت پرکردگی آمالگام و کامپوزیت دندان چیست؟ هیچ پاسخ مطلقی برای اینکه آمالگام بهتر است یا کامپوزیت وجود ندارد. انتخاب درست، وابسته به محل دندان، میزان پوسیدگی، نیاز زیبایی و تشخیص دندانپزشک است. اگر زیبایی و حفظ ساختار دندان برای شما اولویت دارد، کامپوزیت گزینه مناسبتری است. اگر دوام بالا در دندانهای عقبی مدنظر باشد، آمالگام همچنان میتواند انتخاب قابل دفاعی باشد.
